Bovenbanner Momentopnamen

Enschede 1981 en 2004

Afbeelding van de laatste reizigerstreinrit van Enschede naar Gronau op 26 september 1981 te Enschede met treinstel DB-624.672-2 (voorste motorwagen). Foto: Oege Kleijne.
Afbeelding van de laatste reizigerstreinrit van Enschede naar Gronau op 26 september 1981 te Enschede met treinstel DB-624 672-2 (voorste motorrijtuig). Foto: Oege Kleijne.

De 26ste september 1981 was een trieste dag voor spoorwegminnend Nederland en Duitsland. Op de ooit zo belangrijke spoorlijn Enschede – Gronau reed de laatste trein, een gevolg van de weinig ambitieuze vervoersstrategie van de Duitse en Nederlandse spoorwegen voor de secundaire grenstrajecten. Voor de weinige treinen die er over de grensovergang reden, moest een extra duur treinkaartje worden aangeschaft, want het zogeheten grenstarief werd nocj direct, noch indirect gesubsidieerd. Het aantal reizigers nam dan ook gestaag af, dat gold ook voor het aanbod van treinen die de neerwaartse trend volgde. Dat resulteerde uiteindelijk in één “Alibizugpaar” oftewel slechts één heen- en terugrit per dag en niet op tijden dat de meeste reizigers te verwachten waren. Integendeel: de trein reed midden op de dag en keerde in Enschede al kort na aankomst. Wie heen reisde, kon later op de dag niet meer terug. Zo’n Alibizugpaar was een typisch Duits fenomeen. Wanneer er (nog) geen draagvlak bij overheden bestond voor de sluiting van een spoorlijn, lieten de Duitse spoorwegen nog slechts één treinpaar rijden. Daardoor zakte het aantal reizigers tot een absoluut dieptepunt, zodat de vervoerscijfers de lokale en regionale autoriteiten wel moesten overtuigen dat een railverbinding niet meer te handhaven was. De bovenstaande foto toont DB-624 672-2 (het voorste motorrijtuig) van het treinstel dat klaar stond voor vertrek. Het is van het type 624 dat in de jaren zestig werd gebouwd en dat bedoeld was voor de aanvullende sneltreindiensten op niet-geëlektrificeerde lijnen in Duitsland. In de jaren zeventig waren al zoveel spoorlijnen ‘onder de draad gebracht’, dat zij genoegen moesten nemen met het minder hoogwaardige diensten: stoptreinen op nevenlijnen. Op het laatst reden ze hoofdzakelijk in het gebied rond onder meer Gronau, Münster (Westfalen), Osnabrück, Coesfeld en Dortmund. Ze waren daar, gezien hun comfort, graag geziene gasten. Die spoorlijnen deelden ze met hun jongere soortgenoten van de serie 634 die zelfs met luchtvering uitgerust waren en ooit waren voorzien van een kantelbak-inrichting om sneller op spoorlijnen met veel bogen te kunnen rijden. Foto: Oege Kleijne.

Afbeelding van de laatste rit van treinstellen van het type 624/634 van de Deutsche Bahn tussen Dortmund en Enschede met treinstel 624.606-0 - middenwagen - 624.634-2 (achterste motorwagen) te Enschede op 11 december 2004. Foto: Oege Kleijne.

Ruim 23 jaar later kwam aan het materieel dat ooit de laatste rit van Enschede naar Gronau verzorgde nu zelf een eind: de serie  624/634 reed voor het laatst op de lijn Dortmund – Gronau – Enschede in de dienstregeling en zou na die laatste rit niet meer in Enschede terugkeren. De lijn is sinds 14 november 2001 weer heropend (en blijkt de verwachtingen ruimschoots te overtreffen), er prijkt een nieuw perron in Enschede. Ter gelegenheid van die laatste rit hebben Duitse spoorwegliefhebbers van het spoorwegmuseum in Metelen Land het afscheid luister bijgezet door het maken van de borden en het dragen van historische Duitse spoorweguniformen. De dag daarna hebben de destijds moderne treinstellen van de particuliere Prignitzer Eisenbahn GmbH de dienst overgenomen. Enschede, 11 december 2004. Treinstel met motorrijtuig 624 606-0 – een onbekend middenrijtuig – 624 634-2 (achterste motorrijtuig) staat klaar voor vertrek voor de laatste doorgaande trein met dit materieel naar Dortmund. Foto: Oege Kleijne.

Meer weten over de geschiedenis van deze lijn en de restanten:

– Wikipedia: geschiedenis van de spoorlijn Münster (Westfalen) – Glanerbrug.
–  Wikipedia: geschiedenis van de spoorlijn Zutphen – Glanerbrug.
–  YouTube – Uitgebreide documentaire over de reactivering en de geschiedenis van Enschede – Gronau door (onder anderen) Romke Schievink.
–  YouTube – Reactivering Enschede – Gronau door Romke Schievink.