
Vakantietips Duitsland - de Eifel

Inhoudsopgave
Een schitterend landschap en heel populair bij de Nederlanders, zowel voor een korte als voor een langere vakantie: dat is de Eifel. En een prachtig gebied met een geheel eigen sfeer. Maar de Eifel biedt ook veel op railgebied: het is een waar dorado voor liefhebbers van oude en opgebroken spoorlijntjes.
Tekst: Oege Kleijne
Nog tot in de jaren zestig bezat deze regio een dicht net van Nebenbahnen (lokaalspoorlijnen) waar toen zelfs nog regelmatig stoomlocomotieven te zien waren, maar alom aanwezig waren vooral de railbussen. Een groot deel van de lijnen in dit gebied, dat wordt begrensd door de Rijn, de Moezel en de Ardennen (de grens met België en Luxemburg) was aangelegd vanwege militair-strategische redenen: de geplande oorlogen tegen Frankrijk.
Een groot deel van deze spoorlijnen was dan ook niet bedoeld voor de ontsluiting van de Eifel. Het gevolg: de stations en halten lagen daardoor vaak veraf van de dorpen. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitse spoorwegen korte metten gemaakt met dit fijnmazige netwerk van fraaie, maar weinig gebruikte lokaallijntjes. Nog slechts enkele Nebenbahnen zijn er over. Op deze pagina vindt u de belangrijkste lijnen, verwijzingen naar websites en andere tips. Op de portal van de Eifel is veel toeristische informatie te vinden. Hieronder een overzicht van vooral spoorse zaken. De blauwe woorden of tekstpassages zijn aanklikbare weblinks naar de desbetreffende websites met daarop meer informatie (meestal in het Duits). Veel vakantieplezier!
Hoofdlijnen in en bij de Eifel

Foto: Oege Kleijne.

Hoofdlijnen met reizigersvervoer
De cijfers achter de spoorlijnen verwijzen naar de nummers op de kaart.
– (Köln Hbf) – Kall – Gerolstein – Trier-Ehrang (- Trier Hbf) – 248
Vanwege de overstromingsschade en de geplande elektrificatie van deze lijn kunnen tussen Kall en Trier langdurige buitendienststellingen plaatsvinden. Raadpleeg de website of app van de Duitse spoorwegen. Voor zover bekend vindt er tussen Euskirchen en Ehrang (bij Trier) geen goederenvervoer plaats (met uitzondering van dienstvervoer). Exploitatie met dieseltractie.
– Andernach – Mayen – Kaisersesch (– Daun – Gerolstein) – 248m
Reizigersdienst tussen Andernach en Kaisersesch; de rest van de lijn is officieel gesloten. Er bestaan (nog niet goedgekeurde) plannen voor de reactivering van het gedeelte tussen Kaisersesch en Gerolstein. Tussen Andernach en Mayen-Ost is het een hoofdspoorlijn; het overige deel is ingedeeld als Nebenbahn (lokaalspoorlijn).
– Köln Hbf – Bonn Hbf – Remagen – Andernach – Koblenz Hbf – 249 – Druk reizigers- en goederenvervoer; geëlektrificeerde lijn.
– Koblenz Hbf – Cochem – Wittlich – Trier Hbf – 263 – Druk reizigers- en goederenvervoer; geëlektrificeerde lijn.
– Koblenz Ehrang – Trier West – Igel /Wasserbillig (grens met Luxemburg) – 263g – Druk reizigers- en goederenvervoer; geëlektrificeerde lijn.

Nebenbahnen (lokaalspoorlijnen) in de Eifel

Nebenbahnen in de Eifel met reizigersverkeer

Nebenbahnen met reizigersverkeer (van noord naar zuid).
De cijfers achter de spoorlijnen verwijzen naar de nummers op de kaart.
– Euskirchen – Bad Münstereifel – 248a – Nog niet geëlektrificeerde lijn die in 2026 is heropend na reparatie van de schade als gevolg van de watersnoodramp van 2021.
– Remagen – Ahrbrück – Dümpelfeld – Adenau (Ahrttalbahn) – 248g – Tussen Ahrbrück en Adenau is de lijn opgebroken. Lijn is met ingang van 14 december 2025 heropend na reparatie van de schade door de watersnoodramp van 2021.
(Andernach – Mayen – Kaisersesch –) Daun – Gerolstein – 248m – Officieel gesloten Nebenbahn (lokaalspoorweg) tussen Daun en Gerolstein. Op het overige deel, tussen Andernach en Kaisersesch, is reizigersvervoer en staat de lijn te boek als hoofdspoorweg. Er bestaan (nog niet goedgekeurde) plannen voor de reactivering tussen Kaisersesch en Gerolstein.
Pünderich – Traben-Trarbach – 263a – De reizigersdienst loopt van Bullay naar Traben-Trarbach v.v.
Spoorzoeken in de Eifel



Een mogelijk niet compleet overzicht van stilgelegde en gedeeltelijk of geheel opgebroken Nebenbahnen (van noord naar zuid):
De cijfers achter de spoorlijnen verwijzen naar de nummers op de kaart.
– Stolberg (Rheinland) Hbf – Walheim ( – Raeren (België) – 247e – Op een kort deel van de lijn vindt zowel reizigers- als goederenvervoer plaats: tussen Stolberg (Rheinl) Hbf en Stolberg-Altstadt. Het is de bedoeling de reizigersdienst tot Walheim te reactiveren en op termijn zelfs tot Raeren door te gaan rijden. Goederenvervoer is er tot enkele kilometers na Stolberg-Altstadt in de richting van Walheim.
– Aachen Rothe Erde – Walburg – Raeren (België) (– St. Vith (België) – Troisvierges (Luxembourg) Vennbahn – 247e – Tussen de grens bij Walburg en Raeren ligt nog spoor dat zeer incidenteel wordt bereden door goederentreinen.
– Jünkerath – Losheim grens (– Weywertz (België) – 248k.
– Dümpelfeld – Jünkerath – 248h.
– Neuss – Rech – Ten dele gebouwde lijn, Rech ligt aan de Ahrtalbahn: 248g). Geen nummer.
– Ahrdorf – Blankenheim Wald – 248c.
– Gerolstein – Prüm – Pronsfeld – Bleialf – Ihren (-St.-Vith, België) – 248q.
– Pronsfeld – Waxweiler – 248r.
– Pronsfeld – Neuerburg – 248q.
– Erdorf (nu: Bitburg-Erdorf) – Bitburg – Irrel – Igel – 263h – Grotendeels opgebroken, maar tussen Bitburg Erdorf en Bitburg ligt het spoor nog. Dit wordt zeer incidenteel gebruikt voor het vervoer van zware transformatoren.
– Wengerohr (nu: Wittlich Hbf) – Daun – 263h.
– Wengerohr (nu: Wittlich Hbf) – Bernkastel-Kues – 263b.
– Koblenz-Lützel – Polch – Mayen Ost – 248n.
– Polch – Münstermaifeld – 248p.
Een groot deel van de bovengenoemde lijnen is inmiddels omgebouwd tot fietspad. Een overzicht van deze fietspaden is te vinden op Bahntrassenradeln.
Museumspoorlijn en spoorwegmusea in en bij de Eifel

– Smalspoorlijn Brohl Hafen – Kempenich (opgebroken tussen Engeln en Kempenich) – Brohltal-Eisenbahn. Zie foto boven. Met op werkdagen over grote delen commercieel goederenvervoer. Het is een smalsporige (1000 mm) lijn waarop tussen april en oktober en op bepaalde overige dagen van het jaar met de zogeheten Vulkan-Express zowel met diesel- als met stoomtreinen, wordt gereden tussen Brohl BE (apart station in de buurt van het gewone station Brohl (DB) en het huidige eindpunt Engeln. Bedoeld voor toeristen en railfans. Een echte aanrader gezien het fraaie landschap. Deze lijn met nummer 248f takt af van de hoofdlijn Köln Hbf – Koblenz Hbf.
– Spoorwegmuseum van de Deutsche Bahn in Koblenz (Lützel) met een uitgebreide materieelcollectie.
– Spoorwegmuseum Jünkerath (aan de hoofdlijn 248). Hierin staat de geschiedenis van de spoorlijnen in de Eifel centraal. Audiotour in het Nederlands. Let op: het is tijdelijk (vanwege de watersnoodramp) niet meer in het stationsgebouw, maar elders in Jünkerath gevestigd. Zie voor de openingstijden en dagen onder onder “museum” – directe link.
– Historisch stationsgebouw en mini-museum in Ahütte. Horecagelegenheid waar veel activiteiten worden georganiseerd, ook over de geschiedenis van het spoor in de Eifel en natuurlijk over de lijn waaraan het station lag. Op verzoek en na aanmelding kan een rondgang met gids door het station worden gemaakt.
Bij Losheim – ArsTecnica – modelbouwtentoonstelling en -winkel, vlakbij de Duits-Belgische grens. Meer informatie in de folder (pdf) die op de website te downloaden is; ook in het Nederlands.
– Eisenbahnmuseum Pronsfeld (aan de lijn 248q) – Gratis toegankelijk openluchtmuseum met oud materieel en spoorse attributen. Meer informatie op de website van Eifel-Info.

Grenzen en spoorlijnen in de West-Eifel
Wie het spoorwegnet van de Eifel bekijkt, ontdekt de wat vreemde loop van sommige voormalige spoorlijnen. Om die te verklaren moeten we kort in de geschiedenis duiken. De verklaring ligt in de Eerste Wereldoorlog en de daaropvolgende overdracht van vroeger Duitse gebieden aan België als herstelbetaling. Tot voor het einde deze Oorlog behoorden delen van het huidige oostelijk België tot Duitsland. Het spoorwegnet rond plaatsen als St. Vith, Eupen en Malmédy maakte toen deel uit van het Duitse spoorwegnet.

Door de nieuwe grens wijzigden vervoersstromen en ook de exploitatie en het eigendom van het spoor dat na de Eerste Wereldoorlog in Belgische handen kwam. Daardoor ontstonden vreemde situaties: de van oorsprong Duitse spoorlijnen Aachen/Eupen – Raeren – Monschau – Waimes – St. Vith (tegenwoordig bekend als Vennbahn) en verder naar het Luxemburgse Troisvierges kruisten meermaals de nieuwe Belgisch-Duitse grens. Aansluitende lijnen kregen ook met grenscontroles te maken, zoals die van St. Vith naar Bleialf (en verder naar Prüm en Gerolstein). En misschien nog de vreemdste lijn, de Vennbahn, liep op grote delen door Duitsland, maar kwam niet alleen onder beheer van de Belgische spoorwegen, de Belgen kregen zelfs ook delen van deze lijn in eigendom, inclusief stukjes grond rondom het spoor. Hierdoor ontstonden kleine Belgische enclaves: de spoorbaan met aangrenzende percelen op en rond Duitse stations.
Andere opvallende feiten betreffen de aanleggeschiedenis en de openingsjaren van de lijnen aan de westelijke kant van de Eifel. Een groot deel van de lijnen werd relatief kort voor de Eerste Wereldoorlog geopend en het doel van de lijnen was te voorzien in snelle Duitse troepenverplaatsingen en oorlogsmaterieel naar het toen Duitse, meest westelijke deel van de Eifel.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog namen de Duitsers de aan België afgestane gebieden weer in bezit. Daarna behoorden deze gebieden weer tot België. Overigens wordt in die oostelijke gebieden tot op de dag van vandaag door grote delen van de bevolking Duits gesproken en vormt dit de derde officiële taal van België.
Terug naar het spoor. De nu grensoverschrijdende lijnen raakten na de Tweede Wereldoorlog door allerlei oorzaken in verval. De opkomst van het wegverkeer, de vaak onhandige ligging van de stations ten opzichte van de plaatsen, de teruggang in het vervoer van goederen (vooral kolen) en niet op de laatste plaats door de “nieuwe” grens met de douanecontroles die voor veel oponthoud voor het treinverkeer zorgden. Het gevolg: het vervoer nam af, sluitingen volgden en uiteindelijk werd het definitieve lot van veel lijnen beslecht: de opbraak van het spoor! Gelukkig voor spoorwegliefhebbers die graag fietsen, volgde op de afbraak de aanleg van een fietspaden op de vroegere tracés.
Over de geschiedenis van de grenswijzigingen in relatie tot het spoor bestaan enkele interessante websites. Een daarvan is die van de Belgische historische vereniging “Zwischen Venn und Schneifel” (in het Duits) met de ontstaansgeschiedenis van het spoor in de Eifel.
Het Nederlandse Historiek beschrijft de geschiedenis van de Vennbahn en tot slot is veel informatie over de grenswijziging en de Eerste Wereldoorlog terug te vinden op: België in de Eerste Wereldoorlog – Wikipedia.


De overstromingen van 2021 en de gevolgen voor het spoor
Heftige en langdurige regenval overviel de inwoners van de Eifel en de aangrenzende regio’s in de deelstaten Rheinland-Pfalz en Nordrhein-Westfalen in de nacht van 14 en 15 juli 2021 en delen van Oost-België, waardoor alleen al in Duitsland in totaal 220 mensen om het leven kwamen. De fikse buien die maar rondjes op dezelfde plekken bleven draaien, veroorzaakten tot metershoge vloedgolven die door de vaak smalle dalen trokken en veel in hun vaart meesleurden. Huizen en straten werden verwoest en (spoor-)bruggen weggevaagd. De schade bleek van een ongekende omvang.
Tekst gaat verder onder de foto’s.

Foto: Oege Kleijne.


Ahrtal: enorme schade aan spoorlijn en stationsgebouwen
Vooral het Ahrdal (Ahrtal) met de spoorlijn Remagen – Ahrbrück (lijn 248g) werd getroffen. Over een grote lengte waren tal van fraaie bakstenen boogbruggen en het spoor inclusief de spoordijk compleet weggeslagen en zelfs niet meer als zodanig herkenbaar. Vooral tussen Ahrweiler en Ahrbrück was dit laatste op grote delen van de lijn het geval.
Eifelstrecke
Maar ook andere spoorlijnen raakten zwaar beschadigd, zoals de Eifelbahn tussen Kall en de regio ten noorden van Trier. Hier waren niet zozeer de bruggen het slachtoffer van de watersnood, maar vooral het baanlichaam met de sporen en de bijbehorende apparatuur. Over kilometers lengte bleken het spoor en de spoordijk totaal onderspoeld of gedeeltelijk weggeslagen. Zelfs van een provisorische spoordienst kon geen sprake zijn. Treinen reden nog slechts tussen Köln Hbf en Kall. Pas in 2025 werden de diensten hervat vanuit Kall tot Gerolstein. Doordat de lijn Köln – Trier geëlektrificeerd wordt, zal de treindienst steeds op delen van de lijn langdurig onderbroken worden. Het tevoren raadplegen van de Duitse reisplanner is, voor wie over die lijn wil reizen of daar foto’s van treinen wil maken, geen overbodige luxe.
Andere spoorlijnen
Ook andere lijnen in de Eifel leden onder het hoge water: Euskirchen – Bad Münstereifel (lijn 248a) en Kall – Hellenthal (Oleftalbahn; lijn 248b). Terwijl op de eerstgenoemde lijn in 2026 de dienst is hervat met dieseltractie, keren de museum- en toeristische treinen op de laatstgenoemde verbinding waarschijnlijk niet meer terug. Toch bestaan er plannen om de lijn weer op te knappen en er zelfs een gewone treindienst op in te richten.
Een bijzondere website over de watersnoodramp in het Ahrtal is van de regionale omroep WDR.
Ahrtal unter Wasser – Chronik einer Katastrophe – wdr.de



De mooiste spoorlijnen om zelf te bereizen
Voor wie zelf graag treinreizen en/of foto’s van treinen maakt, hebben we de zes mooiste spoorlijnen met een normale treindienst in en bij de Eifel op een rij gezet, inclusief een korte toelichting.
Eifelbahn – per trein dwars door de Eifel
– (Köln Hbf) – Hürth-Kalscheuren – Gerolstein – Trier-Ehrang (- Trier Hbf)
Bij Hürth-Kalscheuren, ten zuiden van Keulen, takt de dubbelsporige hoofdlijn naar Trier van de lijn Köln Hbf – Koblenz Hbf af en er volgt een wat heuvelachtig landschap tot Euskirchen. Daarna stijgt het spoor flink en vanaf Kall, waar de lijn tot enkelspoor is teruggebracht, wordt het landschap een lust voor het oog. Tot Ehrang bij Trier verloopt de lijn door een wisselend, bergachtig landschap met fraaie uitzichten en mooie fotopunten. In Gerolstein staan de werkplaatsen (inclusief oude locomotievenloods) van de Vulkan-Eifel-Bahn Betriebsgesellschaft mbH, een lokaal railvervoerbedrijf. Vanwege de overstromingsschade en de geplande elektrificatie van deze lijn kunnen tussen Kall en Trier langdurige buitendienststellingen plaatsvinden. Raadpleeg de website of app van de Duitse spoorwegen.
Eifelquerbahn – vanuit het dal van de Rijn omhoog
– Andernach – Mayen – Kaisersesch – Daun – Gerolstein
Tussen Andernach en Kaisersesch kronkelt de lijn door het mooie, wat heuvelachtige landschap met fraaie vergezichten over het Rijndal. De burcht van Monreal – een stadje dat ook de moeite van een bezoek waard is – geldt bij veel kenners als mooiste fotopunt (zie de foto helemaal bovenaan op deze pagina). van deze lijn.
Linke Rheinstrecke – genieten van mooie uitzichten langs de Rijn
– Köln Hbf – Bonn Hbf – Remagen – Andernach – Koblenz Hbf. Deze zogeheten “Linke Rheinstrecke” loopt over grote afstanden langs de Rijn en biedt tal van mooie uitzichten over de rivier, over de vele wijnhellingen en kastelen/ruïnes. Ook biedt deze lijn een veelheid aan fotopunten. Gemakkelijk voor fotografen van treinen: het spoor loopt ten zuiden van Oberwinter (zuidelijk van Bonn) langs de Rijn tot Remagen, daarna weer vanaf Bad Breisig tot Brohl en tot slot: een stukje ten zuiden van Weißenthurm. Deze lijn wordt intensief bereden door zowel reizigers- als goederentreinen. Wie per auto reist: de Bundesstraße 9 volgt over de gehele afstand de spoorlijn (soms op enige afstand van spoor en Rijn).
Moselstrecke – met de trein langs de Moezel en de vele wijngaarden
Koblenz Hbf – Cochem – Wittlich – Trier Hbf – Ook een aanrader voor wie van mooie landschappen en treinreizen houdt. Vanaf Koblenz loopt het spoor eerst door stedelijk gebied. Net voor het plaatsje Winningen loopt de spoorlijn naar Trier tot Cochem direct langs de Moezel. Bij Edeker overbrugt het spoor de Moezel en komt bij Neef weer parallel aan deze rivier te lopen. Tot Bullay gaat het langs de rivier. Daarna steekt het spoor opnieuw de Moezel over, loopt door een tunnel om de rivier weer kort te volgen. Hier zijn mooie foto-opnamen van treinen langs de zogeheten Pündericher Gallerie te maken, een fotopunt dat vooral bij Duitse spoorwegliefhebbers bekendheid geniet. Ook vanaf het dorpje Pünderich zelf laten de treinen zich met wat inzoomen goed vastleggen. Daarna verlaat het spoor de Moezel om die weer bij Ehrang (net voor Trier) te overbruggen. Voor automobilisten: vanaf Koblenz de Bundesstraße 416. Bij Karden gaat deze over in de Bundesstraße 49 en deze weg volgt ruwweg het spoor tot bij Pünderich. Bij Flickr is een album gewijd aan deze lijn, een mooie gelegenheid inspiratie op te doen.
Ahrtalbahn – slingerend langs pittoreske dorpjes
Remagen – Ahrbrück (– Dümpelfeld – Adenau) (Ahrttalbahn)
De lijn begint in Remagen en loopt het eerste stuk dubbelsporig door een weinig spectaculair landschap. Maar na Bad Neuenahr-Ahrweiler krijgt de treinreiziger een ander beeld van het Ahrdal. Het dal wordt smaller en toont wijnhellingen en rotsen. Verder gaat het langs tal van pittoreske stationsgebouwtjes en mooie fotopunten tot bijna bij het eindpunt Ahrbrück. Helaas behoren de vele boogbruggen tot het verleden als gevolg van de overstromingen in 2021. Met ingang van 14 december 2025 is het hier weer mogelijk met treinen te rijden. De diesels hebben plaatsgemaakt voor elektrische tractie. En ook de vele armseinen moesten voor lichtseinen wijken. Niettemin is een reis over deze Nebenbahn een echte aanrader, waarbij op veel plekken nog te zien is hoezeer het wassende water hier heeft huisgehouden. Tussen Ahrbrück en Adenau is de lijn opgebroken.
Moselweinbahn – direct langs de Moezel naar Traben-Trarbach
(Bullay – ) Pünderich – Traben-Trarbach
Een van de kortste Nebenbahnen van Duitsland, ruim tien kilometer lang, volgt op zijn route naar het idyllische Traben-Trarbach over vrijwel de gehele lengte de Moezel. Een rit over deze lijn toont niet alleen de rivier, maar laat ook de vele wijnhellingen zien en de passagiers krijgen een weidse blik over onder het aan de andere kant van de Moezel gelegen landschap en een blik op de dorpjes Pünderich en Enkirch. Ook spoorwegfotografen kunnen hier hun hart ophalen, want de trein wordt omgeven door een schitterend landschap. Op zoek naar inspiratie? Kijk dan op de Nederlandstalige website van Niels Kruithof, Moselwein-bahn.
Handige weblinks en bronnen
- Overzicht van opgeheven spoorlijnen in de deelstaat Rheinland-Pfalz (een deel van de Eifel valt onder deze deelstaat).
- Eisenbahnchronik Eifel.- Die östlichen Eifelbahnen, Moselstrecke und Privatbahnen door Klaus Kemp. Uitgeverij Eisenbahn Kurier.
- Eisenbahnchronik Eifel – Band 2: Die östlichen Eifelbahnen, Moselstrecke und Privatbahnen door Klaus Kemp. Uitgeverij Eisenbahn Kurier.
- Die Ahrtalbahnen. Eisenbahnen zwischen Rhein und Eifel, door Klaus Kemp. Uitgeverij Eisenbahn Kurier.
- Zwischen Venn und Schneifel
- Historiek (Nederlands)
- België in de Eerste Wereldoorlog – Wikipedia
Oproep: graag updates en eigen foto's
De redactie van Railromantiek komt graag in contact met railliefhebbers die tijdens hun vakantie onjuistheden ontdekken in bovenstaande teksten en eigen, kwalitatief goede foto’s ter beschikking willen stellen voor deze en andere pagina’s met vakantietips. Reactie graag via “Contact”.
Terug naar overzichtspagina Vakantietips
FvB/02/2026